Publiká riba 01 Yüli 2025
Pueblo di Kòrsou, Dama i Kabayero nan,
Ta ku gran plaser mi ta dirigí mi mes na boso riba e anochi tan spesial aki, un anochi na okashon di Dia di Emansipashon 2025; e dia riba kual nos ta konmemorá i selebrá abolishon di sklabitut.
Mi ta kere ku awe ta promé biaha ku e dia aki ta keda selebrá di un manera asina grandi aki na Kòrsou, i kisas den e konteksto aki, na un lugá históriko i emoshonalmente kargá, esta aki na Fort Amsterdam. Ta un plaser pa mira kuantu energia, kreatividat i forsa esaki ta lòs den nos komunidat. I tur esaki ta biba riba ritmo di nos Tambu; nos herensia Afro-Karibense, ku ta kore manera un liña kòrá den nos historia, komo símbolo di resistensia i e aspirashon pa libertat.
Ku selebrashon di nos Tambu, nos ta honra esnan ku a lucha pa abolishon di sklabitut. Tambe esnan ku despues a sigui lucha pa logra rekonosementu real, di e daño ku sklabitut a kousa na hopi generashon den nos pueblo. Ta ku un konvikshon inmenso, nan a bati, na portanan pa por logra e rekonosementu aki.
Na aña 2019, despues ku ya pa hopi aña, diferente defensor di e kousa pa rehabilitashon di Tula a pidi atenshon pa e tema aki, Plataforma di Sklabitut i Herensia di Sklabitut, a entrega un petishon via Gobernador, na Konseho di Minister di Reino. Seguidamente a surgi vários inisiativa den Reino ku a fasilitá e diálogo tokante e pasado di sklabitut, i despues – inspirá tambe pa un moshon di Tweede Kamer – a anunsiá ku 2023 lo keda deklará komo aña di konmemorashon. Diferente otro inisiativa a sigui despues. Esakinan tur ku e meta pa realmente pone atenshon na e historia aki i pa komprondé su efektonan.
Sin duda un paso sumamente importante a keda tumá den desèmber 2020, na momento ku eks Promé Minister Rutte, na nòmber di gobièrnu Hulandes, a pidi diskulpa pa e ròl di Hulanda den e periodo di sklabitut. Na momentu di pidi diskulpa, sr. Rutte a indiká klaramente ku esei no ta un punto final, sino un kòma; mirando ku komo komunidatnan den Reino, nos no tin solamente un pasado en komun, pero ku nos ta komparti tambe un futuro huntu.E anochi aki tambe ta parti di e programa pa duna kontenido na e kòma!
Un otro momento importante tabata e momentu ku Rei Willem-Alexander, den su diskurso riba promé di yüli 2023, pues den e aña di konmemorashon, a ripití e diskulpa i asta a agregá ku e ta pidi pordon tambe pa e papel ku su antepasadonan a hunga den e historia aki. Finalmente Rei Willem-Alexander a hasi un yamada pa nos traha huntu pa yega na kura heridanan, pa unifiká, restourá i rekonsiliá. Pasobra e kadenanan a kibra!
Den sierto sentido, e karta di Rei dirigí na pueblo di Kòrsou, ku mi a lesa den òktober 2023 na okashon di Dia di Tula, por keda konsiderá komo e piesa final. Ta den e karta ei, Rei a konfirmá e rehabilitashon di Tula. Esaki a kompletá e sirkulo i finalmente e petishon di Plataforma di Sklabitut i Herensia di Sklabitut a duna fruta. Esei tabata sin duda, un momento históriko.
Na e momentu aki ainda, tin vários otro inisiativa den proseso di desaroyo i implementashon pa por sigui duna e atenshon kontinuo na kon atende ku e lokenan ta biba na deseonan pa komo pueblo nos sigui desaroyá i selebrá nos libertat. Pasobra selebrá libertat, esei nos por manera ningun otro!
Pero momentunan di konmemorashon no por hasi falta; primeramente pa nos por keda alerta i asina evitá ku un sistema basá riba diskriminashon, eksklushon i opreshon por nase di nobo, sea aki serka nos, komo rondó di nos. Esaki ta konta pa nos personalmente tambe, prinsipalmente pa e manera kon nos mes ta trata otro.
Mi ta spera ku e pasonan tumá den direkshon di rekonosimentu i konmemorashon, por yega na liberá nos realmente di e pasado, pa komo pueblo nos por sigui kana huntu den e komunidat di Reino. Esaki lo no ta fásil pa tur hende i mi ta komprondé esei. Ainda tin hopi trabou ku mester tuma lugá. Pero e forsa, kreatividat i energia ku nos a mira awe anochi, i ainda tin mas pa bini, ta duna mi e konfiansa ku konhuntamente nos lo por logra kosnan bunita.
Dama i Kabayeronan,
Algun ratu pasá riba Brionplein, e bandera di Kòrsou, komo Pais outónomo den Reino, a keda bahá, pa mañan, riba nos Dia di Bandera, bolbe his’é den tur su splendor. Mi ta ansioso pa e momento ei.
¡Biba Kòrsou!