Diskurso Nashonal na Komienso di aña 2025 – Promé Minister Pisas
Gobièrnu di Kòrsou
Diskurso Nashonal na Komienso di aña 2025 – Promé Minister Pisas
Publiká riba
01 Yanüari 2025
Kerido pueblo di Kòrsou,
Permití mi deseá tur siudadano di nos dushi Kòrsou, un felis aña 2025, yená ku e amor, pas, prosperidat, i salú. Huntu i ku e determinashon nesesario, nos lo logra nos metanan pa e aña nobo ku nos ta bai drenta. Esaki ta e di kuater mensahe, ku komo Promé Minister di Korsou, mi ta dirigí mi mes na nos komunidat.
Mi no por skonde mi orguyo i satisfakshon ora mi mira bèk for di 2021 te ku awe, e adelantonan ku tabatin den desaroyo di nos Dushi Kòrsou.
Esaki ta danki na mi kolega Ministernan ku a komprondé mi vishon i a funshoná, a base di puntonan di salida ku mi persona a definí, ku mester ta e fundeshi pa e maneho di Gabinete Pisas II.
E puntonan di salida ku mi a definí ta:
Hiba un gobernashon ku mester trese speransa bèk pa Pueblo di Kòrsou, despues ku Mundu a pasa den un Pandemia devastador;
Laga e Pueblo sinti ku e ta parti di nos maneho i ku gobièrnu ta invertí den proyektonan ku ta na bienestar di nos Dushi Korsou;
Di un forma resiliente, krea un ekonomia diversifiká pa sostené empresanan pa asina krea mas kupo di trabou;
Krea un maneho finansiero ku ta kumpli ku normanan establesé pa asina tin un balansa entre entrada i gastunan;
Yega na solushon pa problemanan ku pa hopi aña no a ser atendé;
Mantené un relashon den Reino kaminda Rèspèt Mutuo ta e punto di salida pa kualkier akuerdo i/òf desishon.
Mi ta sumamente kontentu ku Gabinete Pisas II a kumpli. Mi Gabinete a demostrá ku Kòrsou por keda manehá di un otro forma i awe yegando kuater aña di gobernashon, Kòrsou tin logronan tangibel ku ta mustra ku nos a logra avansenan grandi. Nos no a yega ainda, tin mas trabou pa kumpli kun’é, pa asina nos por kaba di krea e Kòrsou próspero ku nos tur ta anhelá.
Ora mi papia di nos mi ta referí ku gratitut, na kada minister ku a i ta forma parti di Gabinete Pisas II i ku a traha, siguiendo e direkshon ku ami komo promé Minister a bini ta duna. Un danki di kurason ta bai tambe pa Partido KEM, sra. Zita Jesus-Leito i sra. Corine Djaoen-Genaro pa e konfiansa i sosten pa sigui yuda Gabinete Pisas II logra mas progreso pa Kòrsou riba espeshalmente e área di desaroyo ekonómiko i tambe desaroyo sosial, labor i bienestar.
Mi gabinete a traha di un forma inkansabel pa por a logra e avansenan importante ku nos a logra den e último kuater añanan ku a transkurí. Ta nos deseo pa por sigui sirbi nos komunidat ku seriedat, prinsipalmente ku dedikashon i e determinashon nesesario, pa krea un Kòrsou ku oportunidat igual pa kada un di nos. E Kòrsou kaminda nos ta bira e Pèrla den Karibe!
Den kuadro di e transparensia ku mi Gabinete a bin ta funshoná kun’é, dia 30 di dezèmber último, mi a publiká e relato di fin di aña 2024 di Gabinete Pisas II, pa asina komunidat por ta informá di tur e logronan ku Gabinete Pisas II tabatin den aña 2024. E relato aki a keda kompartí ku tur Medionan di Komunikashon i e ta disponibel riba e website di Gobièrnu di Kòrsou.
Durante di aña 2025, Gabinete Pisas II lo no para ketu, nos lo sigui traha ku e mesun energia i amor pa nos komunidat, riba e diferente intenshonnan ku ainda mester keda realisá pa aña 2025.
Pa ku e àrea di Asuntunan General:
Krea un sistema kaminda dokumentonan di Konseho di Ministernan por keda hañá digitalmente pa e Sekretario;
Krea un Manual Físiko i ratifiká “Blauw boek” pa mandatario;
Organisá tayer pa empleadonan di kabinèt i e nivel haltu di gobernashon tokante proseduranan di Konseho di Ministernan, trayektonan di legislashon i Kódigo di Gobernashon Korporativo;
Partisipá i bishitá pais i reunionnan internashonal di prioridat manera reunionnan general di Nashonnan Uní i ECLAC;
Optimalisá Direktorado di Relashon Eksterior;
Mehorá e komunikashon interno di e aparato gubernamental;
Ekspandé kanalnan di komunikashon di Gobièrnu pa informá pueblo ku mas rapidés tokante prosesonan di Gobièrnu;
Redukshon di riesgo basá riba e resultado di Perfil di Riesgo Kòrsou;
Krea un maneho di krísis basá riba alarma rápido na sentro di alarma pa yega na e lokashon di insidente rápido;
Desaroyá i implementá un karta digital di riesgo di Kòrsou;
Diseñá un strategia nobo pa seguridat físiko i infrastruktural;
Ehekutá Plan di Akshon ku rekomendashonnan pa revisá e funshon di legislashon di Kòrsou;
Ehekutá Plan di Akshon pa Tekstonan vigente di lei i tekstonan konsolidá di lei di Kòrsou;
Enkuesta di satisfakshon di empleadonan;
Ehekutá e Pakete di pais ku yudansa nesesario di ministerio di Finansa;
Mehorá akseso na i uzo di fondo Eropeo pa desaroyo den kordinashon ku Ministerio di Desaroyo Ekonómiko.
Pa ku e área di Hustisia:
Fortifikashon di e organisashonnan vital ku mas personal pa garantisá ku e kuerponan ta keda rehobenesé i sigui duna oportunidat di estudio i kurso na e personal den kada organisashon pa amplia konosementu;
Sigui introdusi kámaranan di seguridat ku Inteligensia Artifisial pa vigilansia públiko, pa kòntròl den tráfiko, solushon di kasonan kriminal, kámara pa pone na kurpa di hende (‘bodycam’), i materialnan moderno pa fortifiká e trabounan di e kadena hudisial riba diferente tereno;
Lansa mas kampaña di konsientisashon hasiendo uzo di entre otro audio visual i ‘influencers’ pa di un forma dirigí konsientisá nos pueblo, en partikular nos hóbennan;
Pone prioridat na terminashon di e amienda di lei pa hisa kastigu di posishon di arma di kandela i kontinuá ku akshonnan konkreto pa kaba ku posishon di arma ilegal;
Implementá e plan di edukashon di tráfiko, pa konsientisá usuarionan den tráfiko kon pa komportá den tráfiko i tambe infoká na duna hóbennan informashon tokante tráfiko sigur;
Lansa fasilidat di entrenamentu di Brantwer Kòrsou i hasi kompra di 3 brantspùit i un tènker pa Brantwer;
Start e proyekto piloto di ‘taser’ i tambe disponé di mas ‘drone’ pa patruyahe pa Kuerpo Polisial.
Pa ku e área di Finansa:
Vigilá e regulashon di e sektor i implementá e lei pa ku ´online gaming”;
Sigui ku e trabounan pa yega na un “goedkeurende controleverklaring” pa e kuentanan anual di pais Kòrsou;
Sigui ku e trabounan pa ku implementashon di e plan di reforma di belastingdienst i renobashon di e edifisio di belastingdienst na Regentesselaan;
Sigui ku e kobransa di belasting pa krea e espasio nesesario den presupuesto di gobièrno, pa sigi atendé ku nesesidatnan di komunidat.
Pa ku e área di Salubridat Públiko, Medio Ambiente i Naturalesa:
Sigui enfoká riba prevenshon di malesa i un bahada di lista di espera pa lokual ta trata kuido na kas pa nos grandinan;
Sigui pone atenshon na salu mental di nos komunidat i sigui intensivá e trabounan pa lokual ta trata malesanan manera diabétis, malesanan kardiovaskular, kanser i malesanan transmití seksualmente;
Sigui ku e trabounan pa sostené diferente institutonan di kuido;
Kontinuá e proyekto “Kòrsou ta move”;
Tuma pasonan importante den direkshon di un CMC ku ta sostenibel a largo plaso;
Intensiva e maneho “Ekonomia Sirkular”, dirigí riba mas resiklahe di bòter, bleki, palu, plèstik i otro produktonan ku por resiklá;
Implementá e lei “Luchtkwalieteitseisen”, kaminda pa promé biaha den historia Kòrsou lo haña protekshon di kalidat abase di un lei;
Informá i eduká komunidat riba aspektonan di kalidat di airu, polushon di airu, protekshon airu i impakto riba malesanan króniko;
Drecha nos playanan pa uso di kalidat haltu pa nos mes uso;
Suministrashon i mehorashon di “ploegbeurt” dirigí primeramente na e kunukeronan ku ta produsí kuminda henter aña, plantashon den e kwekerij, benta di simia, i produkshon di kuminda pa bestia;
Repartishon di awa di pos mas dirigi pa monitoriá produkshon di kuminda na Kòrsou.
Pa ku e àrea di Enseñansa, Siensia i Kultura i Deporte:
Traha di un forma struktural pa yega na un Instituto Nashonal di Kultura, ku den e promé trimèster di 2025 mester ta operashonal;
Finalisá e investigashon di Derecho Igual i Kalidat Básiko den nos enseñansa;
Finalisá e trayekto pa ku posishon hurídiko di dosente i personal no dosente;
Sigui traha riba mehorashon i kalidat di enseñansa;
Finalisá e trayekto pa realisá un stadion spesial pa Little League.
Pa ku e área di Desaroyo Ekonómiko:
Sigui stimulá kresementu ekonómiko di un forma duradero, kaminda e énfasis lo ta riba diferente área i envolvimentu di tur stakeholders. Esaki ku e meta prinsipal pa mehorá e resiliensia di nos ekonomia i garantisá kresementu ekonómiko pa nos pais;
Lansa akshon nan dirigí riba término korto pa kontra arestá subimentu di preis di produktonan di konsumo;
Inisiá implementashon di e lei di horeca simplifiká i modifiká. Ku adaptashon di e Lei di horeca empresarionan lo por start ku nan negoshi denter di un par di siman;
A finalisá e análisis pa un struktura nobo di preis di awa i koriente ku lo keda introdusí na inisio di 2025. E struktura nobo di preis lo nifiká un bahada den gastunan di awa i koriente;
Konsentrá riba implementashon di e Strategia Nashonal di Eksportashon (NES). Esaki ta un plan di desaroyo i reforma di 5 aña pa diversifiká nos ekonomia;
Traha huntu ku e kompania di Utilidat riba e finalisashon di e proseso pa establesimentu di un kompania nobo di telekomunikashon Aquatel pa stimulá kompetensia den e sektor. Esaki lo trese un mihó servisio, tarifanan mas aseptabel i mas libertat di eskoho pa konsumidó.
Pa ku e àrea di Tráfiko, Transporte i Planifikashon Urbano:
Re-organisá transporte públiko kompletamente;
Fleksibilisashon di 25% di EOP pa doño di terenonan grandi;
Krea un sistema pa e ministerio kaminda por sigui tur evento di sierto proseso;
Sigui ku mantenshon i trabounan di infrastruktura;
Krea un kaya alternativa pa aliviá e kaya di Caracasbaai. Esaki lo pasa di parti zuid por parti riba tereno di plantage Steenwijk i por parte riba tereno Seru Spaño, ku un brug chikitu riba Zoutpan i subi bai sali banda di Morena Resort;
Bini ku iluminashon di kaya den Kloof pa halsa seguridat den e área aki;
Finalisá e pasonan nesesario pa bini ku un kaminda alternativo di parti di Bullenbaai pa konektá ku e kaminda di Willibrodus pa baha e kongestionamentu di tráfiko den ora nan piek riba e kaminda entre Grote berg i Rotonde Zegu.
Pa ku e área di Desaroyo Sosial, Labor i Bienestar:
Pone mas atenshon i yudansa na personanan ku diskapasidat;
Priorisá atenshon na Bario i habitantenan;
Inklushon sosial dor di amplia oportunidatnan pa personanan alkansá un mihó kalidat di bida i bibá;
Kuminsá traha riba un proyekto di Lei, pa rekonosé Sindikato den empresanan/kompanianan;
Konstruí den tres aña 1500 kas sosial na Oostpunt. E tereno ta disponibel kaba, a base di un “vaststellingsovereenkomst” ku Famia Maal;
Bolbe ahustá salario mínimo i sigui kanalisá e trayekto pa kambio di lei di moda ku por subi e AOV i AWW penshun di un forma permanente.
Pa ku e área Maneho di Gobernashon, Planifikashon i Servisio Públiko:
Yega na kondishonnan laboral nobo i moderno, por ehèmpel traha pa ménos ora i/òf dia pa e mesun entrada;
Un mihó ehekushon di mobilidat kaminda empleadonan por kambia di funshon mas fasil den gobièrnu mes;
Lansá e trayekto di digitalisashon di Microsoft 365 den tur Ministerio;
Introdusí “Identidat Digital”;
Lansa e “Service Desk”, un lokèt pa duna servisio na ámtenarnan;
Lansa “Lokèt di Komunidat”, un lokèt kaminda komunidat por risibí tur servisio ku Gobièrnu a bin ta duna. Ya kaba e lokèt aki ta lokalisabel den Sambil komo proyekto piloto;
Kranshi ta kla pa introdusí karchi di parker spesial pa hendenan ku reto di bista òf no por kana bon;
Fortifiká e trayekto “Mehorashon di Funshonamentu di Gobièrnu”, mihó konosí komo VFO, pa hasi e trayekto mas transparente i pa krea un aparato gubernamental ku ta funshoná mihó.
Kerido Pueblo, Di e forma aki nos ke mustra Pueblo di Kòrsou ku nos ta deliñeá e intenshonnan di mi gabinete pa por garantisá un direkshon konkreto, dirigí i fihá riba e bienestar general di nos komunidat. Gabinete Pisas II a demostrá ku nos mes por, evitando di sigui hipoteká nos pais, kreando debenan innesesario, pa generashon di relevo. Nos lo sigui hasi tur loke ta posibel pa krea un futuro stabil pa nos yu i nietonan.
Pueblo di Kòrsou, futuro i bienestar di nos pais ta serka kada un di bosnan, pa duna Gabinete Pisas II e mandato i sosten, pa nos por sigui krea un Kòrsou finansieramente sólido, kaminda ku nos propio medionan finansiero nos lo sali dilanti i krea bienestar pa kada siudadano di Kòrsou i pa nos futuro generashon. Ku Todopoderoso por sigui iluminá, protehá, salba i warda nos di tur loke por stroba nos na kaminda.
Aña 2025 lo ta kargá ku diferente evento nashonal grandi, manera Festival di Tumba, Karnaval, Elekshon pa skohe un Parlamento nobo, siguí pa aktividatnan relashoná ku SEU. Di kurason mi ke hasi un súplika na kada siudadano ku ta forma partí di nos komunidat, pa laga nos ban hasi esfuerso máksimo pa mantené Pas, Trankilidat i un Aktitut Korekto i Positivo durante di tur e eventonan aki, pa nos no tin ku eksperensiá ningun insidente ménos deseá.
Liderazgo ta e kapasidat pa tradusí un vishon den realidat i for di 2021 te ku awe mi a sa di demostrá na bosnan ku e vishon di un Mihó Kòrsou a keda tradusí den akshonnan konkreto.
Di parti Gabinete Pisas II, un Felis Aña 2025, yená ku dicha, prosperidat i hopi Amor.