Publiká riba 18 Sèptèmber 2025
Siman pasá, Ministerio di Desaroyo Ekonómiko (MEO) a tene su di dos edishon di e Seminario Anual Gov2Biz, un evento pa trese stakeholdernan huntu pa kompartí logronan i plannan pa redusí ‘red tape’ i gastunan di hasi negoshi via digitalisashon. E programa aki ta finansià pa BZK/TWO. Mas o ménos 150 partisipante — inkluyendo funshonarionan públiko, empresarionan lokal i internashonal i kompanianan di IT, a partisipá di forma presensial òf online.
Tamira La Cruz, manager di programa, a splika ku e seminario ku a kuminsá komo un plataforma a desaroyá den un seminario ku a trata kon inteligensia artifisial (AI) por yuda gobièrnu baha gastui i kon inisiativanan lokal privá tambe por kontribuí na esaki.
E esfuersonan di e ministerio ta inspirá dor di e metodologianan desaroyá pa Banko Mundial i e United Arab Emirates (UAE), ku ta e promé pais ku ta implementá AI integralmente den legislashon.
Den e promé mitar di e atardi, profeshonalnan di MEO i di Reshapers a presentá un vershon beta di de portal DoBusiness. E plataforma aki ta duna informashon korekto, kompleto, koherente i transparente tokante pasonan regulatorio, manera kuminsá un negoshi òf kumpra propiedat den liña ku e metodologia di Banko Mundial. E portal por wòrdu transformá fásilmente den un chatbot i plataformanan similar por wòrdu desaroyá pa otro áreanan gubernamental.
Un otro tópiko importante tabata ehekushon i kontrol, un área ku tin hopi espasio pa mehorashon. Durante e aña tras di lomba, inspektornan di MEO a kuminsá hasi uzo di hèrmèntnan digital pa kontrolá. Nan a duna demonstrashon den tempu real di esaki. E pregunta prinsipal ta kon teknologia por fortalesé ehekushon ainda mas.
Pa loke ta trata prosesonan na nivel interno di gobièrnu, dos punto legal-tékniko a resaltá:
Den e di dos mitar di e seminario, e diskushonnan a bai mas profundo riba e futuro impakto di AI. Reformanan generalmente ta eksiguí leinan nobo òf adaptá, pero Kòrsou i Hulanda ta enfrentá falta di hurista legislativo. Esaki a lanta e pregunta: Te ki punto AI por yuda desaroyá legislashon?
Inspirá pa e metodologia di UAE, sra. Tamira La Cruz a demostrá kon e, komo un persona ku no ta hurista, a uza ChatGPT pa kompará mihó práktikanan mundial riba redukshon di ‘red tape’ i pa skirbi proposishonnan legislativo. Abogadonan lokal ta invitá pa evaluá esaki. Eksperto den AI Richard Riedel a duna feedback riba kon por refiná e método mas.
E kompania RISC a presentá progreso pa lansa un Bot Legal di AI na 2026. Sr. Arthur Dania a demostrá kon e sistema lo baha gastu pa tantu abogado komo gobièrnu. E solushon aki tambe por evolushoná pa bira un chatbot legal di AI.
Sr. Quantone Poulo a mustra un demo di su chatbot asistí pa AI, Kompai, mientrastantu Sr. Somesh Nagdev a presentá un chatbot relashoná ku impuesto riba entrada.
Durante e seshon, Dr. Gabriella Ras, un eksperto lokal den AI ku ta biba den eksterior, a demostrá LengaGPT, un modelo grandi di idioma ku e ta desaroyando pa mehorá skirbimentu den Papiamentu. E inovashon aki lo redscí gastu pa gobièrnu i sektor privá — apoyando profeshonalnan di komunikashon den skirbi, editá i tradusí tekstonan i lo fasilitá desaroyo di material edukativo, inklusivo pa formashon tékniko (manera elektrishèn, loodgieter, ets.).
E modelo por ta aplikabel tambe den salú públiko, por ehèmpel pa krea materialnan di prevenshon i instrukshon pa yuda prevení situashonnan di emergensia médiko.