Publiká riba 02 Yanüari 2026
Kerido pueblo di Kòrsou,
Awor ku nos a drenta un aña nobo, ta normal pa para ketu un ratu riba loke nos a logra e aña anterior. Unda nos ke bai den e aña aki i próksimo añanan ku e gobernashon di nos dushi Kòrsou. Esaki ta un momentu pa nos reflekshoná, kontemplá i fiha posishon pa ku nos futuro di nos pais i nos komunidat.
Aña 2025 tabata un aña intenso. Un aña di hopi reto, di trabou duru, di hopi preshon, desishonnan ku no semper tabata fásil, i di un búskeda konstante pa balansá entre stabilidat, progreso i kuido pa interesnan di nos pais. Den un mundu ku ta kambiando rápidamente, ku tenshon regional i internashonal ku ta trese inseguridat i instabilidat, subida di preis, i efektonan di kambio di klima, ta retonan grandi ku nos a enfrentá. Apesar di esei Kòrsou a keda firme. No pasobra nos no ta sinti e preshon, sino pasobra nos a skohé pa respondé ku serenidat, responsabilidat i sentido di deber.
Kerido pueblo,
Gobernashon, den su esensia no ta solamente tuma desishon den situashonnan normal. Gobernashon ta enserá tambe ku nos tin ku sigui traha ora e kaminda ta difísil. Esei ta parti di e mandato ku ami i miembronan di Gabinete Pisas III a aseptá kuminsamentu di e aña aki ku humildat, pero tambe ku determinashon i konsiente di e konfiansa ku pueblo a pone den nos. Un mandato ku no ta pa un aña so, pero te ku 2029 pa konsolidashon di e maneho di Gabinete Pisas II durante e añanan 2021 pa 2025.
Den e último aña, komo Minister di Asuntunan General huntu ku e diferente otro ministernan, nos a sigui traha diligentemente riba e reforma di nos sektor públiko den kuadro di e Pakete di Pais (“Landspakket”). Pa falta di kapasidat i rekursonan, pero tambe dor di kompleksidat di e diferente materianan i e kordinashon ekstenso ku ta nesesario,esaki no ta un tarea fásil.
A pesar di tur e retonan ku nos a enfrentá, den kuadro di e reforma di sektor públiko:
Nos a tuma hopi desishonnan importante pa reformá nos maneho i kontrol finansiero, nos organisashon i sistema di impuesto, digitalisashon i funshonamentu di nos aparato públiko.
Nos a aktualisá tur lei di pais Kòrsou i pone esakinan disponibel di forma elektróniko pa tur siudadano por tin akseso na esakinan.
Riba tereno ekonómiko a kontinuá ku medidanan pa baha gastu di hasi negoshi i fasilitá pidimentu i otorgamentu di pèrmit pa komersiantenan.
Riba tereno di enseñansa nos ta avansando tremendamente ku diferente inisiativa pa mehorashon di kalidat di nos enseñansa ku gran énfasis riba digitalisashon den enseñansa, tantu pa alumnonan komo maestronan di skol.
Aña pasá a pone hopi atenshon riba un solushon pa e retonan finansiero di nos hospital nobo i na final di aña nos a indiká e liñanan grandi di e solushon ku nos tin i pone e sumanan nesesario den presupuesto di mas aña. E aña aki nos ta introdusí e reformanan nesesario.
A traha tambe riba diferente reformanan pa resolvé problemanan den sektor di kuido, tantu den promé liña di kuido komo den e di dos liña, huntu ku medidanan pa alsa kalidat di nos esfuersonan riba tereno di prevenshon di malesanan króniko i tambe pa eliminá listanan di espera serka spesialistanan médiko. Tur esaki lo kristalisá den e aña aki den akshonnan konkreto pa alsa kalidat di servisio den e sektor di kuido.
Riba tereno di infrastruktura, nos a keda enfoká riba reformanan pa optimalisá nos organisashon di “Domeinbeheer”, maneho di terenonan i edifisionan di Gobièrnu i invershon den sierto áreanan pa desaroyo komersial manera Colon i Rif.
Riba tereno di hustisia tambe avansenan importante a keda hasí via reformanan pa alsa siguridat den nos pais i tambe nos a logra kuminsá implementashon di e lei di “online gaming”, esta weganan di azar riba Internet, pa seguidamente nos por atendé e reformanan di otro tipo di weganan di azar.
Un ehèmpel esensial di un reforma fundamental riba tereno di seguridat sosial ku nos a inisiá despues di hopi aña di diskushon ta firmamentu di e kombenio tokante AOV. Huntu ku organisashonnan responsabel di penshonadonan nos a haña un apertura pa hasi reparashon struktural na e sistema di AOV i su adaptashonnan anual for di e aña aki. Den e aña aki nos lo kontinuá ku e reformanan pa hasi e fondonan sosial mas sostenibel riba término largu.
Eseinan ta djis algun puntonan ku ta resaltá riba e tereno di reforma ku nos a bin ta atendé.
Banda di e reforma di sektor públiko, ku poko poko lo demostrá nan fruta den e añanan ku ta bini, den e Ministerio di Asuntunan General nos a traha diligentemente pa fortalesé e kapasidat di Gobièrnu pa protehá interesnan di Kòrsou i su habitantenan den periodo di krísis i kalamidat via un sistema di planifikashon nashonal riba un base strukturá. Nos a invertí sumanan kuantioso den un maneho di krísis, desaster i riesgonan nashonal, pa ku ora nos enfrentá kualke insidente ku un embergadura nashonal, nos por respondé di un manera profeshonal, efisiente i efektivo pa evitá daño na nos sosiedat, hasié mas limitá òf di durashon mas kòrtiku posibel. Preparashon pa bon maneho di un krísis òf desaster nashonal ta un forma di rèspèt pa bida humano, i e rèspèt ei ta fundamental pa un gobernashon responsabel.
E mesun prinsipio di prudensia i profeshonalismo a guia nos den maneho di finansa públiko. Aparte di e reformanan riba tereno di kontrol finansiero, nos a sigui un kaminda di koutela i disiplina den e maneho di nos finansa públiko. E resultado ta un Kòrsou ku a logra baha su debe nashonal di manera sustansial i ku a mantené un presupuesto ku un surplus ku a duna e supervisornan finansiero konfiansa den e maneho di Gobièrnu den nos finansa públiko. Esaki ta duna un base sólido pa nos por sigui invertí den infrastruktura, den servisio públiko i den protekshon sosial, sin pasa e karga di awe riba skoudernan di futuro generashonnan.
Riba tereno di desaroyo ekonómiko, nos ta premirá ku 2026 ta bira un aña mas di kresementu ekonómiko, primordial pa motibu di kresementu den nos sektor di turismo, konstrukshon i energia, ku lo “spill over” den kresementu den otro sektornan, manera komersio den e sektor di empresanan chikí i mediano. Pa un desaroyo ekonómiko sostenibel, nos ta sigui traha riba un un ekonomia ku ta fasilitá esfuersonan i invershonnan di empresarionan chikí i mediano, ku ta stimulá inovashon i ku ta protehá konsumidó.
Paralelo na e kresementu ekonómiko, nos ta traha riba posishonamentu di Kòrsou den region di Karibe komo un ekonomia habrí, bon manehá i ku partnernan konfiabel, kaminda turismo, empresanan chikí i mediano i relashonnan internashonal ta reforsá otro di un manera natural. Asina nos ta kontribuí na e aspirashon pa posishoná Kòrsou den region komo e pèrla di Karibe.
Pero progreso ku no yega tur hende, no ta progreso real den sentido di maneho sosial: den tur e desaroyonan positivo aki, mi no ke lubidá e personanan i famianan mas vulnerabel den nos pais. Ta p’esei mi ke dirigí mi mes awe direktamente na esnan ku ta sinti ku nan a keda atras den e desaroyonan positivo ku mi a menshoná: famianan ku ta lucha pa yega fin di luna, hóbennan ku no ta mira perspektiva, grandinan ku ta sinti inseguridat, habitantenan di barionan ku ta sinti nan mes insigur: nos no a lubidá boso i nos lo no lubidá boso tampoko.
Tin hopi retonan, rekursonan ta limitá pa atendé tur reto pareu, pero nos ta trahando riba solushonnan duradero pa nos pais den kada área di maneho.
Na promé lugá, nos ta enfoká riba diversifikashon di nos ekonomia pa krea mas empleo i entrada pa hendenan i espesialmente hóbennan sin trabou.
Na di dos lugá, djis promé ku aña 2025 a sera nos a tuma desishonnan importante pa resolvé e problemátika di AOV di un manera struktural i responsabel. Nos ta konsiente di e responsabilidat sosial di Gobièrnu pa ku nos grandinan, pero di otro banda mester tene kuenta tambe ku adaptashon den e benefisio i sistema di AOV mester wòrdu hasí di manera responsabel. Pa hopi tempu, e diskushon riba e sostenibilidat di AOV a generá inseguridat i preokupashon. Pero nos a kuminsá e proseso di mehorashon di AOV via di un kombenio nobo. E kombenio no ta un gesto simbóliko, pero un kompromiso real pa alsa kalidat di bida di esnan ku a kontribuí un gran parti di nan bida na desaroyo nos pais. Esaki ta un señal kla ku nos ta para pa hustisia sosial pa nos habitantenan, basta ku esaki no ta afektá e posishon di futuro generashonnan.
Na di tres lugá, nos ta trahando riba un proyekto di “Nation building” pa fortalesé nos barionan. Nation building ta nifiká ku Gobièrnu ta bai den e barionan, mas serka di e hende, mas serka di nan realidat di tur dia. Ta bai traha riba un infrastruktura pa mehorá kalidat di bida di nos habitantenan.
Mas mihó infrastruktura sosial den bario, mas mihó mantenshon i mas seguridat. Esaki ta alsa dignidat humano den kada bario. Bario pa bario nos lo bai, kuminsando ku esunnan mas vulnerabel den nos pais, pa drecha kalidat di bida di nos hendenan.
Den e intenshonnan mas general pa e aña aki, den e ámbito sosial, nos lo sigui pone hende sentral den nos desishonnan tokante ònderstant, perspektiva laboral, invershon den bibienda sosial, edukashon familiar i protekshon di mucha. Mi a indiká kaba ku progreso no ta solamente un konsepto ekonómiko, sino tambe un responsabilidat sosial di Gobièrnu. Un pais fuerte ta midi su fortalesa den kon e ta protehá esnan ku ta mas vulnerabel. Den tur nos desishonnan semper nos a sabi di kòrda riba e posishon di esnan mas vulnerabel den nos sosiedat.
Salubridat, medio ambiente i naturalesa ta keda prioridat grandi di nos maneho. Hopi preparashon a wòrdu hasí kaba riba tereno di kuido, ku e aña aki lo drenta fase di implementashon. Invershonnan den prevenshon, salú mental, mihó kuido pa malesanan króniko i tambe den kasnan di kuido, mehorashon den kalidat di airu, nos medio ambiente i naturalesa, protekshon di playa i maneho responsabel di sushi ta parti di e vishon riba kon nos ke biba riba nos dushi isla. Un Kòrsou kaminda desaroyo ekonómiko i kuido di medio ambiente i nos naturalesa no ta kontradiktorio, sino komplementario na otro.
Riba tereno di Hustisia nos lo sigui ku e maneho pa fortalesé nos servisionan hudisial, spesialmente kuerpo polisial, pa asina garantisá seguridat di nos habitantenan i bishitantenan di tal manera ku Kòrsou ta keda un isla seif i agradabel pa tur hende ku ta biba riba òf bishita nos isla.
Den enseñansa, kultura i deporte, nos ta sigui invertí den futuro di nos hóbennan i desaroyo di nos komunidat. Den nos skolnan, den digitalisashon di enseñansa, den nos institushonnan kultural i den deporte komo instrumento di desaroyo sosial, nos ta sigui traha pa fortalesé identidat, talento i disiplina. Asina nos ta prepará nos pueblo pa partisipá konsientemente den un sosiedat ku ta kambia rápido, ku ta pidi no solamente konosementu, sino tambe adaptabilidat, sentido di responsabilidat i un base kultural sólido.
Aña pasá nos a demostrá ku invershon i dedikashon den e deporte di futbòl a hiba nos den bista di mundu, awor ku nos komo pais mas chikí den historia di futbòl ta forma parti di e timnan ku ta bai kompetí pa Kopa Mundial e aña aki. Resientemente, Guinness World Records a rekonosé Kòrsou ofisialmente komo e pais ku tin e ménos habitanten ku a logra klasifiká pa un Mundial di futbòl. Esaki ta un motibu di gran orguyo pa nos tur. E logro ei no ta aksidental, sino e resultado di un kaminda ku nos a skohé pa invertí konsientemente den talento disipliná, kaminda kultura i deporte ta reforsá otro den formashon di nos pueblo.
Riba tereno di infrastruktura nos lo sigui ku e kampaña di mantenshon di nos infrastruktura, kuminsando ku nos kareteranan i infrastruktura públiko manera brùgnan i plenchinan. E maneho di terenonan di hür i “erfpacht” i e maneho pa konstruí mas bibienda sosial i pagabel lo keda haltu riba nos agènda di infrastruktura.
Tambe pèrmitnan pa sigui desaroyá e infrastruktura rondó di nos haf i airopuerto lo keda haña debido atenshon, pasobra nos haf i airopuerto ta elementonan stratégiko di nos ekonomia i mester ta parti di e invershonnan i esfuersonan pa garantisá konektividat aéreo i marítimo i di e manera ei kresementu ekonómiko duradero.
Finalmente, den kuadro di e relashonnan ku eksterior i spesialmente e tenshonnan regional ku ta eksistí algun tempu kaba entre Merka i Venezuela, Komo Promé Minister lo mi keda vigilá e situashon i enfoká aktivamente e neutralidat di Kòrsou i seguridat di nos espasio aéreo. Den kaso di kualke eskalashon, ya nos servisionan di Gobièrnu ta trahando estrechamente huntu ku e entidatnan responsabel pa defensa i polítika eksterior di Reino pa protehá interesnan i e teritorio di Kòrsou mas tantu ku ta posibel.
Kerido pueblo,
Tur loke mi a kompartí awe ta forma un base sólido pa aña 2026. Nos sa ku tin retonan dilanti di nos. Esaki no ta un sekreto. Pero nos sa ku tambe Kòrsou tin un forsa úniko: un pueblo resiliente, kreativo i solidario, ku no ta entrega fásilmente.
Aña 2026 ta marka un momentu di transishon pa nos pais. E vishon ku a duna direkshon na nos desaroyo den e último añanan ta yegando na su fin. I nos ta ban kuminsa konsientemente ku un proseso nobo. E konstrukshon di un Trayekto Nashonal di Vishon pa futuro di Kòrsou. Un trayekto guiá pa e lema: Un soño, un vishon, ku amor pa futuro di nos Kòrsou. E trayekto aki ta diferente for di esun anterior, paso su punto di salida no ta un plan predefiní, sino boso kerido pueblo. Inklushon i partisipashon total ta para sentral. Pesei mi ke ekstendé un invitashon habrí na henter pueblo di Kòrsou pa partisipá den e trayekto aki i huntu karga e responsabilidat pa yega na un vishon nobo. Kolekshonando soñonan i konstruyendo un mihó mañan.
Mi ta agradesido pa e konfiansa ku boso a duna nos aña pasá pa goberná nos pais pa 4 aña mas. Aña 2026 lo ta un aña pa konsolidá riba kontinuidat. No solamente pa Gobièrnu, pero pa nos tur. Ta p’esei laga nos tur sigui traha huntu. Ku rèspèt pa otro, ku konfiansa den nos mes, ku determinashon i ku fe den nos futuro. Si nos hasi esaki, Kòrsou lo sigui avansá ku dignidat i speransa pa un futuro briante.
Mi deseo sinsero ta pa aña 2026 bira un aña ku nos no a konosé pa hopi tempu, un aña di pas i stabilidat den nos region, i progreso pa boso i boso famia. Un aña ku lo laga nos mira progreso konkreto den nos negoshi i hotèlnan, den nos institutonan di Gobièrnu, den nos barionan i kasnan di famia, espesialmente esnan mas vulnerabel den nos pais, pasobra nos kurason ta sigui bati pa Kòrsou.
Ku Dios Todopoderoso lo sigui bendishoná Kòrsou i nos pueblo den pleno abundansia: un felis i próspero aña nobo pa un i tur!
Biba Kòrsou!
***